Fot. Jakub Gałęziowski
Irena i Jadwiga Zappe
Irena Zappe. Ur. 5 kwietnia 1919 w Zaleszczykach (województwo tarnopolskie, II RP). Zmarła 4 lipca 2013 we Lwowie. Jadwiga Zappe. Ur. 8 kwietnia 1926 w Korościatynie (województwo tarnopolskie, II RP). Rodzice sióstr Zappe pochodzili z Zaleszczyk. Ojciec pracował początkowo jako naczelnik stacji w Korościatynie, a potem w dyrekcji kolei we Lwowie. Matka była z zawodu nauczycielką, jednak zajmowała się wychowywaniem siedmiorga dzieci i prowadzeniem domu. Obie siostry rozpoczęły edukację w szkole powszechnej w Stanisławowie. W 1935 roku rodzina Zappe przeniosła się z Korościatyna do Lwowa. Irena Zappe w 1938 roku, po maturze, rozpoczęła studia geologiczne na Uniwersytecie Lwowskim, które ukończyła w 1941 roku. Jeszcze przed wojną pracowała jako opiekunka na koloniach dziecięcych. Po wkroczeniu Sowietów do Lwowa aresztowano ich najstarszą siostrę, którą następnie wywieziono w głąb Rosji. Jadwiga Zappe przez rok uczęszczała do sowieckiej szkoły. W czasie okupacji niemieckiej Irena Zappe pracowała u profesora Weigla w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami, a następnie w fabryce leków na Wysokim Zamku. Jadwiga Zappe początkowo uczyła się w szkole artystycznej, potem pracowała w niemieckim biurze wojskowym. W lipcu 1941 ukraińscy nacjonaliści zamordowali dwie z sióstr Zappe. Od 1942 roku część rodzeństwa, w tym Irena, zaangażowała się w działalność konspiracyjną w Armii Krajowej. Nieco później w szeregi AK wstąpiła także Jadwiga. Po wojnie obie siostry wraz z rodzicami pozostały we Lwowie. Irena Zappe skończyła studia weterynaryjne, podjęła pracę jako asystentka na Uniwersytecie Lwowskim. Jadwiga Zappe przerwała studia na Politechnice Lwowskiej i znalazła zatrudnienie jako bibliotekarka. Obie siostry zajmowały się pracą z zaniedbanymi dziećmi i młodzieżą, głównie narodowości polskiej. Od 1952 roku w swoim mieszkaniu uczyły religii, języka polskiego, historii i innych przedmiotów. Organizowały dla nich różnego rodzaju przedstawienia, organizowały jedzenie i odzież dla najbiedniejszych. Za pracę z dziećmi i młodzieżą były szykanowane przez KGB. W 1976 przeciw siostrom Zappe wszczęto postępowanie karne. W 2008 roku za swoją działalność wychowawczą otrzymały przyznawany przez IPN tytuł Kustosza Pamięci Narodowej.